Czym jest firewall i czy warto z niego korzystać?

Użytkownicy sieci bardzo często zastanawiają się, czym jest firewall, czym jest zapora sieciowa i czy te rozwiązania czymś się od siebie różnią. Na początku od razu odpowiedzmy na ostatnie pytanie. Firewall i zapora sieciowa w zasadzie niczym się nie różnią poza nazwą, dlatego w tym artykule będziemy korzystać z tych wyrażeń zamiennie.

W dużym skrócie głównym zadaniem zapory sieciowej jest odpowiednia filtracja ruchu oraz blokowanie niebezpiecznych połączeń nawiązywanych z komputerem-hostem i routerem brzegowym sieci LAN. Jednocześnie możemy zastosować konfigurację, która zablokuje wysyłanie danych przez określone programy czy porty do Internetu lub innych podsieci.

Czym jest firewall i w jaki sposób działa?

Firewall, podobnie jak programy antywirusowe, ma za zadanie poprawienie poziomu cyberbezpieczeństwa dla użytkownika sieci. Podstawową technologią wykorzystywaną w zaporach bezpieczeństwa jest Stateful Packet Inspection, czyli SPI, która ma za zadanie analizę stanu połączeń oraz transmisji danych w obu kierunkach. Na podstawie ustalonych przez użytkownika lub administratora systemu reguł i zasad oprogramowanie rozstrzyga, czy informacje będą przepuszczone, czy odrzucone. Warto wspomnieć, iż funkcja filtrowania ruchu działa w warstwie sieciowej (zgodnie z modelem OSI).

Innym często spotykanym sposobem weryfikacji wykorzystywanym w firewallach są algorytmy, które bezpośrednio identyfikują użytkownika, od którego pochodzi żądanie transmisji danych. Zazwyczaj sprawdzają one hasło albo przypisany cyfrowy certyfikat. Istotną funkcjonalnością realizowaną przez zaporę sieciową jest również stałe monitorowanie ruchu i tworzenie dziennika zdarzeń (tzw. log). Na tej podstawie można odpowiednio wcześnie wykrywać nowe wektory ataków cyberprzestępców i reagować na nie, a także przeprowadzać analizę powłamaniową.

Zapora sieciowa programowa czy sprzętowa?

Nowoczesna zapora sieciowa może być realizowana sprzętowo, programowo albo w sposób hybrydowy, łączący obydwa modele. Która metoda jest najlepsza? W przypadku komputerów osobistych i sieci domowych wystarczy oprogramowanie dostarczane wraz z systemem operacyjnym. Bardziej zaawansowani użytkownicy mogą również skorzystać z dodatkowych opcji ręcznej konfiguracji, a także możliwości zmiany parametrów dotyczących filtracji ruchu, które może udostępniać dostawca routera Wi-Fi, z którego korzystamy.

W przypadku rozproszonych i bardzo rozbudowanych środowisk korporacyjnych oraz ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa poufnych danych infrastruktury sieciowej zazwyczaj stosuje się firewall sprzętowy, który jest dodatkowo wspomagany przez rozwiązania aplikacyjne w komputerach-hostach. Innowacyjne technologie łączą też możliwości integracji z zaawansowanymi systemami IDS oraz realizującymi reguły wynikające z polityki bezpieczeństwa informatycznego przedsiębiorstwa.

Czy warto korzystać z firewalla?

Skoro wiemy już, czym jest firewall, to zastanówmy się teraz, czy warto go zainstalować w naszych urządzeniach. Eksperci do spraw cyberbezpieczeństwa z firmy Bitdefender twierdzą, że zdecydowanie warto używać zapory sieciowej, gdyż stanowi ona niezbędny element każdego komputera i doskonale wspiera działanie antywirusów.

Obecnie powszechnie spotykanym rozwiązaniem jest implementacja zapory sieciowej bezpośrednio w systemie operacyjnym. Ma to miejsce w najnowszych wydaniach Windows 10 i Windows 11, gdzie mamy możliwość korzystania z jej automatycznych reguł, a także dodatkowego darmowego oprogramowania antywirusowego. Taki zestaw stanowi podstawowy pakiet bezpieczeństwa, który powinien działać w każdym urządzeniu. Pamiętajmy jednak, że darmowe antywirusy nie zawsze zapewniają odpowiedni poziom cyberbezpieczeństwa (więcej na ten temat pisaliśmy tutaj).

Zdecydowanie bardziej polecamy komercyjne pakiety antywirusowe, w skład których wchodzi zapora sieciowa, np. Bitdefender Internet Security, Bitdefender Family Pack i Bitdefender Total Security. Interesującą technologią, jaką możemy w nich spotkać, jest tryb interaktywny nazywany też techniką samouczenia się. Polega ona na tym, że za każdym razem gdy program wykryje nieznane połączenie, pojawia się odpowiedni komunikat. Użytkownik dysponujący podstawową wiedzą na temat bezpieczeństwa IT może sam ocenić, czy w przyszłości ruch ma być przepuszczany, czy jednak na stałe odrzucany.

Wśród funkcji, które realizuje firewall, warto również wymienić możliwość permanentnego blokowania połączeń pochodzących z konkretnych adresów IP albo zakresów adresacji. W ten sposób mamy możliwość zablokowania ruchu wysyłanego przez podsieci składające się z tzw. komputerów-zombie sterowanych przez hakerów, którzy przejęli nad nimi kontrolę poprzez zainfekowanie ich złośliwym oprogramowaniem. Pamiętajmy jednak także, że nawet najlepsze oprogramowanie antywirusowe nie pomoże w przypadku rażących błędów użytkownika. Dlatego jeśli planujemy wdrożenie firewalla w naszej firmie, to nie bagatelizujmy roli edukacji pracowników w zakresie podstawowych zasad cyberbezpieczeństwa.