Weryfikacja dwuetapowa – genialna czy irytująca? Fakty i mity

Dla wielu użytkowników sieci priorytetem jest wygoda i szybkość dostępu do danej usługi. Przeciętny internauta tworzy proste i krótkie hasło, a następnie wielokrotnie wykorzystuje je do logowania się na wielu kontach. Niestety obecny krajobraz cyberbezpieczeństwa sprawia, że takie działania są wyjątkowo niebezpieczne. Podstawowe zabezpieczenie konta za pomocą hasła jest już niewystarczające. Dlatego coraz więcej producentów i usługodawców wymaga od swoich użytkowników weryfikacji dwuetapowej.

Zabezpieczenie konta logowaniem dwuetapowym polega na wykorzystaniu blokady za pomocą hasła oraz dodatkowego kodu wysłanym za pomocą SMS, komunikatem push wygenerowanym w aplikacji na smartfonie, zabezpieczeniami biometrycznymi lub kluczami dostępowymi. Chociaż może wydawać się to skomplikowane, to w rzeczywistości jest banalnie proste i może realnie poprawić nasz poziom cyberbezpieczeństwa.

Dlaczego weryfikacja dwuetapowa jest konieczna?

Obecnie trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie w społeczeństwie bez dostępu do sieci. Korzystamy z niej nie tylko w celach rozrywkowych, lecz także m.in. w pracy, do załatwiania spraw urzędowych i w bankowości. Niestety wielu użytkowników sieci zapomina o tym, że Internet jest miejscem wyjątkowo niebezpiecznym. Wielu oszustów wykorzystuje pozorną anonimowość, która chroni ich tożsamość podczas oszukiwania i okradania nieświadomych internautów.

Warto także pamiętać o notorycznych wyciekach danych. Gdy do niego dojdzie, to cyberprzestępcy mogą uzyskać dostęp do naszych danych logowania. Jeśli wykorzystujemy swoje hasła wielokrotnie, to atakujący może w bardzo prosty sposób przejąć kontrolę nad naszą skrzynką e-mail, a następnie nad wszystkimi innymi kontami. Właśnie dlatego to niezwykle ważne, aby odpowiednio zabezpieczyć nasze konta za pomocą logowania dwuetapowego.

Weryfikacja dwuetapowa to nie uciążliwy mechanizm, który zniechęca użytkowników, lecz koło ratunkowe w przypadku wycieku naszego hasła. Dzięki temu rozwiązaniu znacząco zmniejszysz ryzyko włamania się na twoje konta. Dlatego w następnym rozdziale odpowiemy sobie na pytanie co to jest 2FA i jakie są jej rodzaje.

Krótka historia i rozwój weryfikacji dwuetapowej

Początki weryfikacji dwuetapowej są starsze niż może się wydawać. Idea podwójnego weryfikowania tożsamości towarzyszyła nam już, gdy królewscy posłańcy korzystali nie tylko z emblematów, pierścieni lub listów od zwierzchnika, lecz także z tajnych haseł, których nie można było fizycznie ukraść.

W branży IT idea 2FA rozpowszechniła się szerzej dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku. Wtedy badacze zauważyli, że samo pojedyncze hasło jest niewystarczające, ponieważ można je stosunkowo łatwo wykraść. Dlatego w środowiskach korporacyjnych zaczęto używać pojedynczo generowanych tokenów dostępu.

Prawdziwy rozkwit weryfikacji dwuetapowej nastąpił dopiero po 2010 roku, gdy masowe wycieki danych zaczęły być realnym zagrożeniem dla większości internautów. Wtedy to opracowano najpopularniejsze metody 2FA, z których korzystamy obecnie.

Do najpopularniejszych metod weryfikacji dwuetapowej należą:

• Kody dostępu wysyłane w SMS-ach.
• Aplikacje generujące kody, takie jak: Google Authenticator, Microsoft Authenticator czy Authy. Ta metoda jest bezpieczniejsza niż kody wysyłane w SMS-ach, ponieważ neutralizuje zagrożenie ze strony Sim Swappingu i podsłuchu sygnału GSM.
• Powiadomienia push: Uproszczona wersja kodów generowanych przez aplikacje. W tym wypadku aplikacja tworzy komunikat o próbie dostępu do konta i musimy tylko potwierdzić, czy to rzeczywiście my próbujemy się na nie dostać.
• Klucze sprzętowe (U2F, FIDO2): Najskuteczniejsza metoda 2FA, która polega na wykorzystywaniu zaszyfrowanych kodów dostępu generowanych przez fizyczne urządzenie. To zdecydowanie najbezpieczniejsza metoda na zabezpieczenie konta logowaniem dwuetapowym, jednak wymaga zakupu urządzenia, a jego zagubienie może spowodować największe problemy z odzyskaniem dostępu do swoich usług.
• Logowanie za pomocą danych biometrycznych: Metoda ta wykorzystuje do logowania odciski naszych palców lub skan twarzy. Warto jednak zaznaczyć, że z reguły jest to alternatywa dla haseł, a nie dodatkowe zabezpieczenie.

Co naprawdę daje weryfikacja dwuetapowa?

Skoro wyjaśniliśmy, czym jest weryfikacja dwuetapowa, to teraz odpowiedzmy sobie na pytanie, jak działa 2FA w realnych sytuacjach.

Najważniejszym zadaniem 2FA jest znaczące zwiększenie poziomu bezpieczeństwa konta. Dane Google z 2019 roku wykazały, że:

Weryfikacja SMS-em:

• blokuje 100% botów,
• zatrzymuje 96% masowych ataków phishingowych,
• zatrzymuje 76% ataków ukierunkowanych (targeted phishing).

Aplikacje uwierzytelniające (np. Google Authenticator):

• blokują 100% botów,
• 99% masowego phishingu,
• 90% ataków ukierunkowanych.

Klucze bezpieczeństwa (np. Titan Key, Yubikey – standard FIDO U2F):

• blokują praktycznie 100% wszystkich form phishingu,
• są odporne na kradzież danych uwierzytelniających, przechwytywanie sesji czy tzw. man-in-the-middle.

Dane te jasno pokazują, że korzystanie z weryfikacji dwuetapowej znacząco zwiększa poziom cyberbezpieczeństwa. Jednak w jaki sposób? Wyobraź sobie, że sklep, w którym dwa lata temu kupiłeś buty, padł ofiarą wycieku danych. Firma ta nie zadbała o odpowiednie zabezpieczenie swoich serwerów, więc cyberprzestępcy dostali się do Twojego adresu e-mail i hasła. Niestety korzystałeś na wielu kontach z jednego hasła, więc atakujący dostał się do Twojej skrzynki e-mail i uzyskał dostęp do Twoich social mediów i kont usługowych. Gdybyś używał weryfikacji dwuetapowej, to cyberprzestępca nie złamałby Twojej skrzynki pocztowej, a Ty uzyskałbyś ostrzeżenie z aplikacji do weryfikacji. Mógłbyś szybko pozmieniać wszystkie hasła w swoich najważniejszych kontach.

Mity związane z weryfikacją dwuetapową

Jednym z najpowszechniejszych mitów związanych z 2FA jest pogląd, że metody te są w stu procentach bezpieczne. Warto pamiętać o tym, że weryfikacja SMS-owa jest podatna na przechwycenie kodów. Atakujący może wykorzystać metodę SIM swapping, dzięki której przechwyci Twoją kartę SIM i będzie otrzymywał SMS-y z kodami. Oprócz tego ta metoda jest podatna na przechwycenia sygnału GSM oraz ataki man-in-the-middle.

Warto także pamiętać o zagrożeniach phishingowych. Cyberprzestępcy mogą podszywać się pod pomoc techniczną i prosić Cię o dostęp do Twojego konta, aby je naprawić. Pamiętaj, aby nigdy nie podawać haseł do swojego konta i nie wysyłać żadnych kodów weryfikacyjnych.

Innym poważnym zagrożeniem są także fałszywe aplikacje weryfikacyjne. Cyberprzestępcy zamieszczają w sieci spreparowane aplikacje weryfikacyjne, które po zainstalowaniu zainfekują urządzenie złośliwym oprogramowaniem lub będą wysyłać dane dostępowe do oszustów. Najlepszą metodą na uchronienie się przed tego typu oszustwem jest korzystanie tylko ze znanych i autoryzowanych aplikacji 2FA oraz zabezpieczenie swoich urządzeń za pomocą skutecznego programu antywirusowego.

Ostatnim mitem związanym z 2FA jest to, że wielu internautów twierdzi, że jest ona problematyczna i czasochłonna. Przeprowadzenie weryfikacji dwuetapowej z reguły trwa kilka sekund. Wystarczy, że klikniesz push, lub wprowadzisz krótki kod. To naprawdę bardzo mała cena za znaczące podniesienie swojego poziomu cyberbezpieczeństwa w sieci.

Argumenty za i przeciw zabezpieczeniu konta logowaniem dwuetapowym

Korzystanie z 2FA ma zdecydowanie więcej zalet niż wad. Zalicza się do nich chociażby: znaczące podniesienie poziomu bezpieczeństwa naszych kont, mała uciążliwość przy dobrej implementacji oraz ostrzeżenie w przypadku, gdy ktoś niepowołany próbuje dostać się na Twoje konto.

Do realnych wad możemy zaliczyć w zasadzie tylko utratę telefonu, brak zasięgu sieci GSM oraz trudności techniczne w przypadku osób z niepełnosprawnościami. Jednak to niska cena w zamian dodatkową ochronę naszych cyfrowych zasobów.

Praktyczne porady – jak skutecznie korzystać z 2FA?

Skuteczne, komfortowe i bezpieczne korzystanie z weryfikacji dwuetapowej jest zależne od kilku prostych kroków.

Pierwszym z nich jest zastanowienie się nad swoimi potrzebami. Jeśli chcemy zabezpieczyć swoją skrzynkę pocztową, to wystarczy aplikacja z potwierdzeniami push. W przypadku zabezpieczenia kluczowych kont, np. portfeli kryptowalutowych, lub krytycznych danych organizacyjnych mogą wymagać kluczy sprzętowych.

Drugim krokiem powinno być przygotowanie planu awaryjnego w przypadku utraty dostępu do konta. W takim wypadku powinniśmy zadbać o zabezpieczenie kodów zapasowych i przygotowanie kopii bezpieczeństwa,

Trzeci krok polega na zapewnieniu sobie odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa. Unikanie fałszywych aplikacji autoryzacyjnych i korzystanie ze skutecznego antywirusa, takiego jak Bitdefender Total Security znacząco podniesie Twój poziom cyberbezpieczeństwa nie tylko w kontekście zabezpieczenia kont, lecz także ochroną przed złośliwym oprogramowaniem i następstwami kampanii phishingowych. Jeśli chcesz poznać więcej możliwości, które zapewni Ci antywirus Bitdeender, to skorzystaj z bezpłatnej 30-dniowej wersji testowej.

Weryfikacja dwuetapowa – czy jest konieczna?

Korzystanie z 2FA jest obecnie rekomendowane przez większość ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa. To bardzo prosta metoda, dzięki której internauci mogą znacząco podnieść poziom swojego bezpieczeństwa. Jeśli dodatkowo zadbamy o awaryjną metodę logowania, to ryzyko utraty dostępu do konta jest minimalne, dlatego korzystanie z weryfikacji dwuetapowej jest obecnie koniecznością. Szczególnie, gdy używasz adresu e-mail do rejestracji na wielu kontach i korzystasz z publicznych sieci Wi-Fi.