Co to jest rootkit oraz jak go trwale usunąć z komputera?

Rootkit – co to jest? – mogłaby zapytać większość z nas. Rootkity, choć znane są już od ponad 20 lat, wciąż otwierają nasze komputery na oścież cyberprzestępcom, zapraszając ich do wykradania naszych danych. Ci chętnie korzystają z takiego zaproszenia i potrafią się tak „rozgościć”, że przez długi czas niezauważeni wyprowadzają z komputera nasze dane! Czym jest rootkit? Jak się przed nim chronić? Jak go usunąć?

Co to jest rootkit?

Rootkit to rodzaj złośliwego oprogramowania typu malware instalowanego zawsze wraz z innymi wrogimi narzędziami. Zasadniczo jego jedynym celem jest ukrycie niebezpiecznych procesów i plików w systemie przed administratorem komputera. Zainstalowane mechanizmy sprawiają, że użytkownik nie ma pełnej kontroli nad funkcjonowaniem swojego urządzenia, a jednocześnie nawet o tym nie wie. Może to powodować ogromne straty. Rootkit umożliwia hakerom uzyskanie pełnej zdalnej kontroli nad twoim komputerem dzięki załączonym złośliwym dodatkom, np. mechanizmom przechwytującym naciśnięcia klawiszy na klawiaturze, modułom przejmującym loginy i hasła, trojanom czy oprogramowaniu typu ransomware.

Szkodliwe oprogramowanie znajduje się zazwyczaj gdzieś głęboko w systemie operacyjnym. Ukrywa się tak sprytnie i działa tak bezszelestnie, że przeciętny użytkownik na pewno nie będzie w stanie go zauważyć, gdyż nawet programy antywirusowe często mają problem z jego odnalezieniem! Rootkit może bowiem posiadać możliwość wyłączania systemów zabezpieczeń komputera, wpływając na program antywirusowy, by błędnie informował, że system jest czysty. Dlatego, rootkitów nie można lekceważyć!

Rodzaje rootkitów

Zasadniczo rootkity można podzielić na dwie grupy. Pierwszą, mniej groźną, stanowią rootkity operujące w trybie użytkownika. Działają z tego samego poziomu systemu co inne aplikacje i mogą przechwytywać uruchamiane przez nie procesy, jak również nadpisywać wykorzystywane obszary pamięci.

Bez porównania niebezpieczniejsze są rootkity docierające do samego jądra systemu. Działając z najniższego poziomu systemu operacyjnego, mogą przejąć wszelkie uprawnienia administracyjne, pozwalając hakerom na dowolne działania, m.in. przechwytywanie poufnych danych, usuwanie plików, zmienianie ustawień systemowych, zablokowanie dostępu do urządzenia.

Jak instalują się rootkity?

Najczęściej rootkity wykorzystują luki w systemie zabezpieczającym lub w działających aplikacjach. Na zainfekowanej wcześniej legalnej stronie internetowej mogą znajdować się kody exploit. Kiedy tam trafimy, napastnicy instalują złośliwe oprogramowanie, ustawiają komponenty i zapewniają sobie dostęp do naszego systemu.

Można też spotkać zawirusowane nośniki USB. Kto widziałby zagrożenie w znalezionym w biurowcu pendrive’ie? Przecież to typowe miejsce, gdzie korzysta się z takich urządzeń, zapisując liczne prezentacje, raporty i analizy. Nie należy jednak lekceważyć pomysłowości przestępców. W większości przypadków rootkit instaluje się niezauważony jako element pliku z dysku USB, który został specjalnie zostawiony w publicznym miejscu.

Jak usunąć rootkit?

Przechodzimy do najistotniejszej kwestii, czyli jak usunąć rootkit? Wiemy już, że wykrycie go w zarażonym systemie jest skrajnie trudnym zadaniem. Z rootkita jest bardzo skromny pracuś… który nie lubi być w centrum zainteresowania ani chwalić się swoimi „osiągnięciami”. Woli pozostać niezauważony i pracować w ukryciu. Do tego stopnia, że nie każdy antywirus będzie w stanie go w ogóle znaleźć! Co więc zrobić w takiej sytuacji?

Na początek należy sprawdzić możliwości naszego oprogramowania antywirusowego, czy posiada ono w ogóle funkcję wykrywania i eliminowania tego typu wrogich tworów. Czasami okazuje się, że jedyny sposób pozbycia się rootkitów to ponowne zainstalowanie systemu operacyjnego.

Aby się ustrzec tych kłopotów, należy przestrzegać podstawowe zasady cyberhigieny, co oznacza m.in. unikanie ściągania podejrzanych plików, aplikacji czy klikania w dziwne linki oraz regularne aktualizowanie systemów operacyjnych i innych programów. Warto także skorzystać z wyspecjalizowanych narzędzi, takich jak antywirus Bitdefender, który nie tylko wykrywa i usuwa złośliwe rootkity, ale też skutecznie przed nimi chroni.